Posts Tagged ‘relixión’

25
Mar

Que facemos cos musulmáns?

   Posted by: lannister    in Política

A longa serie de anotacións sobre o islam viña a conto dun debate na extinta CNN+, producido durante o verán, no que os representantes mais progres falaban da necesidade dunha consideración especial cara os musulmáns. Pola contra o representante da esquerda mais tradicional avogaba pola simple igualación de todos ante a lei e procurar un estado laico.
A verdade e que ámbalas dúas opcións reflicten os dous modelos, fracasados, de integrar na sociedade occidental a amplísima vaga de inmigrantes de distintas procedencias e fe musulmá que chegaron a Europa desde os anos 50.

O modelo británico optou por conceder, ou desentenderse deles segundo outros, unha ampla capacidade organizativa os inmigrantes. Dese xeito xurdiron comunidades plenamente autónomas nos seus asuntos internos nos que se mantiveron a lingua, os costumes e mesmo as leis dos países de orixe. Quinteiros enteiros e mesmo cidades convertéronse en copias de lugares de Paquistán a India, Bangla Desh…. O resultado foi bo a curto prazo: escasa conflitividade, aforro de recursos para o Estado ao deixar en mans das propias comunidades a meirande parte dos servizos, e, se nos poñemos mais intolerantes, todos os inmigrantes nun mesmo sitio ben lonxe da mirada do inglés medio. O fallo produciuse a partires dos anos 80 o constatar que o nulo contacto provocaba, vaia sorpresa, que as novas xeracións seguisen a ser fundamentalmente o que eran seus pais sen crear fortes lazos coa Gran Bretaña.
O modelo francés optou por aplicar as leis da República a todo o mundo. En Francia so pode haber franceses. Porén se desde o punto de vista político os acabados de chegar foron sometidos a todos os mecanismos de integración da República o compoñente económico e de choque cultural volveu crear quinteiros exclusivos destes grupos. O resultado foi bo unha vez mais no curto prazo. Sobre todo porque moitos, se non a maioría, tiñan a aspiración de volver para os seus países nalgún momento. Obviamente a partires dos 80 e coas xeracións nadas en Francia xurdiron os problemas. Pode que a ollos da República todos foran franceses, de feito o francés é a súa lingua en maior medida que o árabe, porén para os franceses eran outra cousa.

Como vemos o fracaso de ámbolos modelos ten moito mais que ver con factores dos propios países de acollida, desidia e prexuízos sobre todo, que coa maldade intrínseca do islam. Visto isto chegamos o estado español onde ninguén e racista e os únicos intolerantes son os malvados nacionalistas periféricos que oprimen os pobriños castelán falantes. Como esta a cousa?

En primeiro lugar estamos na primeira fase do proceso. A inmigración e moi recente e os problemas, se os hai, xurdiran dentro de 20 anos ou así.
En segundo lugar, como en tantas outras cousas, aquí ninguén ten claro se hai un modelo que aplicar. A progresía esta no da consideración especial, agás no do Burka por aí si que non pasan, en parte por esta teima hispana de que todas as relixións son boas menos a católica. E a dereita carece de calquera idea mais aló do aproveitamento electoral ou para vender xornais. De antoloxía os comentarios a raíz da revoltas árabes dalgúns deles. Parece que Tariq acabe de poñer pe en Tarifa.

É dicir que aquí como en todo esperarase a que pase algo para sacar un bo feixe de leis: restritivas, farragosas e antidemocráticas. Ogalla me trabuque.

Por último cal é a miña proposta?
O estado laico, a igualdade de todos ante a lei, e o recoñecemento de todos aqueles elementos culturais, como a lingua, que non atentan contra os dereitos dos demais. Empezar por deixarlles construír mesquitas sería un bo primeiro paso.

Tamén en Galizauberalles2

Tags:

25
Feb

O ISLAM VII ( e final): O ISLAM COMO RELIXIÓN MUNDIAL

   Posted by: lannister    in Historia

Ven desta anotación


O islam é xunto ao cristianismo e o budismo unha das tres relixións que demostraron unha capacidade expansiva máis notoria e as circunstancias políticas e militares foron determinantes neste extraordinario auxe. Xa na primeira xeración tras a morte de Mahoma (que corresponde aos catro primeiros califas; 632-661) o poder árabe e a relixión musulmá expandíronse por Arabia, Exipto, Libia, Palestina, Siria, o Cáucaso, Mesopotamia e Irán. Baixo a dinastía omeia (661-750) consolidouse a expansión occidental co control do Magreb e a Península Ibérica e a oriental ao alcanzar o val do Indo e o Asia central. Cos abásidas (750-1258) profundouse a penetración na chaira ganxética, Anatolia, África perisahariana, a desembocadura do Mar Vermello e o Corno de África. Os emperadores mongoles en China (1279-1368) potenciaron os contactos coa Asia occidental e a penetración de poboacións musulmás a través das rutas centroasiáticas nos territorios fronteirizos occidentais e ao longo da Ruta da Seda. Os seus descendentes completamente sinizados aínda manteñen a súa relixión na China actual (hai ao redor duns 18 millóns de fieis). Na Asia sudoriental a penetración islámica comezou a partir do século X e consolidouse nos séculos XV-XVI, perdurando até a actualidade, resultando a poboación de relixión musulmá maioritaria tanto en Malaisia como en Indonesia (o país con maior número de musulmáns do mundo, con máis de 180 millóns). O caso da India presenta un interese particular posto que os resultados da islamización son aínda hoxe en día causa de enfrontamentos graves. O momento culminante na islamización do subcontinente indio produciuse baixo a dinastía mogola, que presentou dúas facetas, a primeira representada pola tolerancia relixiosa e o intento de creación dunha síntese multicultual (nun enorme imperio panindio) baixo o reinado do emperador Akbar (reinou de 1556-1605) e a segunda coa intransixencia islamizadora de Aurangzeb (1658-1707). O problema islámico na India, que as autoridades coloniais inglesas pasaron por alto, expúxose en toda a súa crueza no momento da independencia: en 1947 o Paquistán («país dos puros») separouse da India e configurouse como un estado musulmán do que fuxiron 4 millóns de hinduístas e ao que volveron 6 millóns de musulmáns indios. En 1971 e tras unha violenta guerra, Bangladesh, o Paquistán oriental, consolidouse como estado independente pero cunha minoría hinduísta destacada. Pola súa banda os musulmáns que optaron por manterse na India e que forman unha minoría numerosa (máis de 120 millóns), especialmente ao sur de Delhi e ao redor das fronteiras paquistaní e de Bangladesh e sufriron esporádicas persecucións por parte dos seus compatriotas hinduístas contra os que, en ocasións responderon coa violencia.

Dúas das zonas de maior dinamismo potencial no islam actual son a África subsahariana e centro-oriental e a Asia central. Os datos sobre as repúblicas musulmás do Asia Central (e en particular do gran estado musulmán do Kazakhistán) parecen indicar que o islam actúa como un medio de consolidar a identidade nacional, aínda que sen a homoxeneidade que presenta noutras zonas (o número de non-relixiosos e ateos é notable). Na África subsahariana, e en especial en Nixeria (con máis de 50 millóns), Malí, Níxer e Guinea hai unha forte implantación musulmá e destaca en Senegal un islam moi dinámico grazas ao papel desempeñado polas confrarías relixiosas. A partir do baluarte somalí e o foco sudanés, o islam segue a súa secular penetración nas zonas costeiras de Tanzania e Mozambique e mesmo no interior (por exemplo en Malawi). Configúrase deste xeito un islam non árabe numericamente importante (lembremos que soamente en Paquistán hai máis de 135 millóns de musulmáns, máis que en todos os países árabes xuntos ou que en Irán hai máis de 62 millóns) e en forte crecemento.

Un fenómeno aínda máis recente é o xurdimento de minorías musulmás nos países occidentais, tanto como consecuencia de emigracións desde os antigos territorios coloniais, como sobre todo pola chegada de traballadores inmigrantes. As maiores concentracións sitúanse en Francia (con máis de 3 millóns), Alemaña (con preto de dous millóns dos que as 3/4 partes son turcos) e Gran Bretaña (con case 900.000, especialmente paquistanís e de Bangladesh); en Italia ou Holanda roldan os 700.000 e en España o medio millón. O islam converteuse para estas minorías nun baluarte de identidade que contrasta profundamente cos modos de vida laicos e homoxéneos europeos, nalgúns casos a relixión serviu para manter modos de comportamento segregacionistas (minimizando o intercambio de mulleres e a asimilación e preconizando o desprezo, sobre todo entre os integristas, cara á cultura occidental) o que potenciou contra-actitudes xenófobas (que en todo caso resultan inxustificables) e a marxinalización.

O caso estadounidense é especialmente relevante posto que o islam, ademais de ser unha relixión tradicional de poboacións inmigradas, converteuse nunha alternativa relixiosa identificadora de certos grupos de cor, o movemento «Black Muslims» (bilaliyyun) fundado en Detroit en 1931 consolidouse grazas a figuras prominentes e controvertidas como Malcolm X (morto en 1965), Elijah Muhammad (morto en 1975) ou na actualidade L. Farrahan, cuxa marcha dun millón de homes en 1995 demostrou o peso do islam negro en Estados Unidos: multiplicáronse as conversións de tal modo que na actualidade o número de musulmáns negros norteamericanos estímase que se achega aos 2 millóns (algo menos da metade dos máis de 4 millóns de musulmáns que hai en Estados Unidos).

Nota 1: Se ben a “ortodoxia” dos “Black Muslim” é dubidosa como mostra a propia evolución de Malcom X.

Nota 2: toda esta serie de anotacións contitue a tradución de diversas fontes. Se alguen se sinte ofendido nos seus dereitos de autor rogo se poña en contacto comigo antes de pecharme o chiringuito.



Tamén en Galizauberalles2

Tags:

14
Xan

O Islam VI: O Fundamentalismo

   Posted by: lannister    in Historia

Tras o parón deste mes e medio recuperamos a serie de anotacións sobre o islam.

Ven desta anotación

As novidades (bid’a, innovación) en materia de teoloxía e xurisprudencia foron rexeitadas polos musulmáns desde os primeiros momentos e están na orixe dunha actitude que só recentemente denominamos fundamentalismo (un termo orixinariamente demais acuñado para cualificar ao cristianismo americano máis conservador). Para entender este fenómeno hai que ser conscientes de que un mundo profundamente marxinal como era o árabe da época de Mahoma, convertido no lapso dunha xeración no conquistador da zona do globo na que a cultura escrita era máis antiga e que fora capaz de asimilar pobos moi diversos ao longo dos milenios, tivo que xerar unha serie de mecanismos para preservar a identidade. Esa capacidade de defender os alicerces fundamentais da fe e a práctica de vida consolidou unha cultura bastante homoxénea nun territorio extremadamente diverso, porén á vez, as tendencias centrífugas callaron en rupturas como a que xorde entre chiitas e sunitas. No pensamento musulmán desde as orixes existiu a opción da volta ao pasado, ás raíces, aos costumes primitivos que sempre planean, dado o carácter nuclear que ten o Corán na vida do musulmán, como un ideal de pureza prístina. Un exemplo moi influente desta actitude ofréceo o wahabismo, doutrina oficial en Arabia Saudita, que xorde da predicación de Muhammad ibn Abd al-Wahab (1703-1792) e que se enfronta frontalmente á maioría das innovacións.

O impacto da modernidade resultou un revulsivo para o pensamento musulmán en moita maior medida que para o occidental posto que o ideal de sociedade laica resulta extraordinariamente difícil de alcanzar sen renunciar ao núcleo mesmo da identidade. A capacidade agresiva occidental, que impuxo a vontade das potencias europeas en Oriente Medio e no norte de África manifestouse do modo máis diáfano coa progresiva descomposición do sultanato otomán (que mantiña a ficción dun estado panislámico); non é por tanto de estrañar que a reacción máis radical fronte á modernidade xurdise das cinzas deste gran imperio. É a vía de desislamización que propiciou Mustafá Kemal Atatürk (1881-1938), desde a súa posición de presidente da República de Turquía a partir de 1923; o islam foi tolerado como práctica cultual persoal, pero non impregnaba (polo menos en teoría) as institucións que xa non se rexían pola lei islámica. Os signos externos da forma de vida islámica (o vestido, a escritura árabe, a submisión da muller, a charia, en resumo) foron abolidos, optouse por unha occidentalización que permitise á nación turca competir en plano de igualdade coas potencias de Europa. Nesta liña de adaptación á modernidade inclúense outros modelos de nacionalismo árabe «liberal» como o propiciado polo partido Baas (no goberno en Siria e en Iraq hasta a guerra do 2003), o naserismo ou os modelos iraniano (antes de 1979) e alxerino, opcións que aínda que han de contemporizar puntualmente cos tradicionalistas islámicos (sobre todo nos últimos tempos) rexeitan de plano as súas reivindicacións (mesmo pola violencia como fixo Nasser ou fan os dirixentes alxerinos).

A esta opción enfróntase de modo radical o fundamentalismo islámico, consolidado tras a fundación en 1927 da Asociación dos Irmáns Musulmáns cuxo lema sintético é «o Corán é a nosa constitución» e que unen a crítica aos musulmáns mornos cun anti-occidentalismo radical que exemplifican as palabras dun dos seus máximos ideólogos, Sayyid Qutb:


Todas as representacións das hipóstases da Trindade, o pecado orixinal, da Redención non fan senón prexudicar á razón e á conciencia! E ese capitalismo de acumulación, de monopolios, de intereses usurarios, impregnado de arriba a abaixo de avidez! E ese individualismo egoísta que impide toda solidariedade espontánea que non sexa a obrigada polas leis! Esa visión da vida tan materialista, tan miserable, tan disecada! Esa liberdade bestial denominada mestura de sexos! Ese mercado de escravas baixo o nome de emancipación da muller, esas astucias e ansiedades dun sistema de matrimonios e divorcios tan contrario á vida natural! Esa discriminación racial tan forte e tan feroz! En comparación, canta razón, que altura de vistas, que humanidade, no islam” (Maalim fi l-tariq (Sinais do camiño), 1964).


A vitoria de Khomeini en 1979 cambiou o rumbo do fundamentalismo islámico, até ese momento marxinado e os seus dirixentes perseguidos e mesmo en moitos casos executados ou asasinados polas autoridades (Hassan al-Banna, fundador dos Irmáns Musulmáns foi morto pola policía política exipcia en 1949; Sayyid Qutb colgado en 1966). Desde o baluarte iranio Khomeini tentou consolidar unha opción anti-occidental que superase a dicotomía chiitas-sunitas, presentando un novo enfrontamento no que os «reformistas» aparecían como o verdadeiro inimigo. A guerra irano-iraquí (1980-1988) resulta un paradigma do enfrontamento entre a opción fundamentalista e un reformismo que busca a súa liña de identificación no militarismo expansivo e no panarabismo político. O ideal do estado islámico unificado, que mantivo como unha ficción o imperio otomán até a súa agonía trocouse no ideal político «liberal» do estado panárabe, (buscado tanto por Nasser, como por Saddam Hussein e o partido Baas), que aglutinaría á comunidade cultural (e non xa de crentes) como unha forza capaz de afrontar o reto do impacto imperialista (simbolizado no estado israelí).

No outro extremo aparecen os integrismos, que presentan, polo menos, dúas vías; por unha banda está a do fundamentalismo ético e relixioso pero tinguido de pragmatismo na relación con Occidente (e en particular cos Estados Unidos, como se viu na guerra de Kuwait) que preconiza Arabia Saudita e que parece corresponderse con países enriquecidos co petróleo nos que a identidade árabe-islámica ten o seu maior inimigo na poboación de estranxeiros, moitos deles asiáticos, indispensables nunha sociedade progresivamente acomodaticia. Outro fundamentalismo, militante e radicalmente antioccidental xurdiu en países (Exipto, Alxeria, Afganistán, Paquistán, Irán, Palestina ocupada entre outros) con amplos grupos de poboación vivindo na miseria (con porcentaxes de mozos sen expectativas moi altas), para os que o modo de vida do primeiro mundo é inalcanzable (salvo por medio do recurso á emigración) e que buscan nos preceptos islámicos tanto o marco de seguridade que ofrece a tradición como o medio de canalizar a protesta fronte á inxustiza (que se plasma no odio cara ao non musulmán, tanto pola súa riqueza como pola súa calidade de infiel, mentres que non se dirixe cara á escandalosa riqueza de certos países musulmáns protexidos por un particular fundamentalismo). O problema palestino e a consolidación do Estado de Israel como baluarte dos intereses occidentais en pleno territorio islámico provocaron un agravamento do nacionalismo árabe (que presenta unha gran diversidade de vías, resultando exemplos extremos os líderes libio e iraquí cos seus modos particulares de utilizar o reclamo islámico no seu beneficio) e unha radicalización das posturas dalgúns grupos fundamentalistas (Hezbolá, Yihad islámica, Takfir, grupos alxerinos, Al-Qaeda) que están a profundar os focos de tensión en tres zonas delicadas (o Magreb, Palestina, Asia Central). O mundo islámico resulta por tanto un complexo panorama no que a relixión e a xeoestratexia mestúranse creando un mosaico variado e complexo e no que a relixión xoga un papel moi significativo.

Tamén en Galizauberalles2

Tags: ,

26
Nov

O Islam V: o sufismo.

   Posted by: lannister    in Historia

Ven desta anotación.

O sufismo representa o aspecto místico do islam, que comeza a perfilarse no século VII coas figuras de Hasan al-Basri (morto en 728) ou a escrava Rabia (morta en 801), aínda que entronca con tendencias ascéticas e esotéricas que se manifestan desde as mesmas orixes do islam. A relación coa mensaxe esotérica chiíta é clara na primeira fase do sufismo e as técnicas de ocultación moi semellantes. O sufismo foi perseguido por parte das autoridades e dos alfaquíes xa que profundaba no camiño cara a Deus que predica o islam porén dun modo que chegaba a obviar a necesaria intermediación do Profeta. Acceder a gustar a presenza de Deus ou mesmo chegar a berrar, como fixo Al-Hallaj a identificación coa divindade, eran tidas por blasfemias dignas da morte. Soamente coa figura de Algazel (Abu Hamid Muhammad al-Ghazali, 1058-1111), que a vez era alfaquí e místico, e grazas a súa influente obra A revitalización das ciencias relixiosas, o sufismo comezou a ser comprendido e aceptado polos teólogos-xuristas.


O tasawwuf, a vía do sufí (do árabe suf, la, polos bastos mantos cos que vestían os adeptos para demostrar o seu rexeitamento ao mundo, nunha das súas posibles etimoloxías) tiña dous modos de expresarse. Un era a unicidade da presenza (wahdat al-shuhud), pola que Deus se fai presente no corazón do místico, alcanzándose unha unión consolidada no ardor amoroso (como o expresaron Rabia ou Dhun-Nun); a segunda é a unidade do ser (wahdat al-wujud), a negación (fana) da identidade individual leva á integración (baqa) no absoluto, entendido como o verdadeiro estado do ser. Accédese a estes estados por diferentes medios, tanto pola oración repetitiva (dhikr), como pola meditación (fikr) materializada en posturas, técnicas respiratorias e de imaxinación que mostran o coñecemento no islam dunha fisioloxía mística quizá de orixe oriental.


O sufismo xerou grandes místicos, comparables aos hindús ou os cristiáns na profundidade das súas experiencias e vivencias. Catro destacan especialmente. O primeiro é o persa Al-Hallaj (857-922) «o cardador das conciencias», viaxeiro polo islam (tres veces peregrino á Meca) e predicador sen freo, a súa popularidade foi grande e os seus inimigos poderosos. Expuña en público que a finalidade última para todo musulmán era unirse a Deus (ensino que os sufíes, por exemplo o seu mestre Jonayd, morto en 909, gardaban exclusivamente para o círculo dos iniciados). Un día tentou expresar a súa propia experiencia mística da unión cunhas palabras («eu son Deus», ana’l Haqq) que marcaron a súa desgraza. Encarcerado durante nove anos foi finalmente torturado e executado en Bagdad: a súa paixón marcou o destino de ocultamento do sufismo que soamente comezou a mitigarse a partir de Algazel. O segundo é o tamén persa Sohrawardi (1155-1191), extático e hermetista, tentou sintetizar o esoterismo mazdeísta e as doutrinas místicas neoplatónicas co sufismo enfrontándose aos teólogos, que temían o seu sufismo intelectual e filosófico mentres desprezaban e non reprimían o sufismo non intelectual dos santóns analfabetos. Rematou sendo executado aos 35 anos por orde de Saladino. O terceiro gran místico do islam foi o murciano Ibn Arabi (1165-1240), extático unitarista sen concesións, que sintetizou ideas que tamén aparecen na cábala xudía sobre o home perfecto (al-insan al-kamil) e o Deus escondido. Volver ás orixes do home é para o místico andalusí realizar a reintegración con Deus. O cuarto gran místico do islam é Rumi (1209-1273), poeta en lingua persa de primeira orde que plasmou na súa obra principal, o Mathnawi o arrebato da éxtase da unión coa divindade. Fundou en Konia a orde dos mewlewíes, os famosos derviches viradores para os que a danza era un camiño cara á éxtase mística e que na actualidade debido á lexislación turca contra as irmandades musulmás transformouse en espectáculo folclórico-turístico. Así como até o século XII o sufismo foi desenvolvido por personalidades individuais ou pequenos grupos ao redor dun mestre, a partir de Algazel e de Ibn Arabi, a aceptación xeral (aínda que con reservas) da mística como unha vía lícita de profundización na fe musulmá levou á consolidación de confrarías (tariqa) que desenvolvían os ensinos de mestres místicos. O esplendor da creación destas confrarías prodúcese nos séculos XII-XIII, foron rapidamente moi populares e os seus membros, derviches, faquires e morabitos foron moi influentes na expansión musulmá nas marxes do islam (África, Asia Central, India), e ó mesmo tempo resultaron tamén unha forza desestabilizadora, polo que en moitos momentos foron atacados (por exemplo por parte dos wahabitas ou dos reformistas).


Tamén en Galizauberalles2

Tags:

12
Nov

O Islam IV: shi´at Alí, os chiitas

   Posted by: lannister    in Historia

Ven desta anotación.

Os chiitas forman o outro gran grupo do islam que na actualidade aglutina a algo máis do 10% dos musulmáns. Son moi maioritarios no Irán (en torno ao 90% da poboación), maioritarios en Acerbaixán (70%), o antigo Iemen do norte (60%), Bahrein (55%), Líbano (35%) e Iraq (60%) e forman minorías en Afganistán (15%), Paquistán (20%), Turkmenistán (10%), Qatar (10%) ou Kuwait (25%). Seguidores de Alí, o xenro e primo de Mahoma, defensores da liña directa de sangue no acceso ao califato, foron fortalecendo unha vía que desde o punto de vista relixioso optaba por interpretacións do Corán moito máis elaboradas e místicas (e que están na orixe do sufismo). O chiismo tivo unha forte tendencia á disgregación formándose tres ramas principais que difiren na liña de sucesión de imáns que parte de Alí. Os chiitas definen o termo imán dun xeito que os particulariza. Para eles son os verdadeiros líderes espirituais da comunidade islámica, resultan infalibles en tanto que coñecedores dos segredos da verdadeira interpretación coránica (haqiqat, sentido verdadeiro) que confiou Mahoma ao único capaz de comprendela, o seu xenro Alí, o primeiro imán. Este coñecemento foise transmitindo aos seus sucesores na liña do imanato aos que se estima detentadores dunha especial santidade que caracteriza ao sangue dos alidas (descendentes de Alí). A mística do imanato foise complicando e chegou ao extremo de considerar aos imáns como seres dotados dunha emanación divina ou mesmo como seres propiamente divinos.

O asasinato de Alí en 661, ben aproveitado por Muawiya, apartou aos alidas do califato, a morte de Hasan, porén sobre todo de Husayn por orde de Yazid, sexto califa e sucesor de Muawiya marcou a ruptura definitiva cos omeias e a consolidación do sufrimento e a paixón como característica relixiosa chiita. O día da morte de Husayn é o día máis importante (aínda na actualidade) para os chiitas (e rememórase con signos extremos de dó e automortificacións), determina para eles o triunfo do reino da inxustiza e o extravío, os xustos e puros foron sacrificados e o sufrimento e a ocultación (taqiyya disimulo da pertenza á «verdadeira» fe) convertéronse en virtudes do «verdadeiro» musulmán.

O chiismo foise consolidando como unha alternativa ao islam califal e desenvolvía formas de pensamento e de conduta que se presentaban como contramodelos. Así como no islam sunita non hai un grupo sacerdotal que detente o dogma, no chiismo destaca a tendencia a crear unha estrutura eclesiástica na que os imáns infalibles e de carácter case

divino e os seus sucesores e intermediarios (aiatolas ayatullah, «signo de Deus» ou mulás e ulemas de alto rango mujtahid) posúen un gran poder na toma común de decisións e son reverenciados en vida e venerados tras a súa morte. O caso máis destacable é o do aiatola Khomeini, cuxas decisións, aínda morto, pesan como ordes inapelables entre os seus seguidores (situación que sofre Salman Rushdie, cuxa condena á morte ninguén parece disposto ou capacitado para levantar). No que se refire á interpretación coránica, o chiismo tamén insiste en propiciar unha vía que supera o legalismo para desenvolver o esoterismo: as revelacións de Deus teñen un sentido verdadeiro (haqiqat) soamente accesible a uns poucos, quintaesencia dos musulmáns, capaces de achegarse á fonte da profecía (teoricamente esgotada tras a predicación culminante de Mahoma, selo dos profetas). O seguinte texto de Jafar, o sexto imán chiita é revelador:

O libro de Deus comprende catro cousas: a expresión anunciada, a dimensión alusiva, os sentidos ocultos, relativos ao mundo suprasensible e as elevadas doutrinas espirituais. A expresión literal é para o común dos fieis; a dimensión alusiva acaelle á elite; os significados ocultos incumben aos «amigos de Deus»; as elevadas doutrinas espirituais pertencen aos profetas.

Unha doutrina como a chiita, contramodelo do islam «estándar» serviu de bandeira de grupos de descontentos e de base ideolóxica para afirmar as identidades particulares no mundo islámico. O chiismo no Irán, por exemplo, marca a identidade propia dun territorio cunha historia relixiosa (literaria e lingüística) preislámica moi característica. Por medio da súa fe diferenciada, porén sen renegar do islam, mostraban a súa negativa a sucumbir á absorción e a desidentificación completas. Outro tanto ocorreu no Exipto fatimita onde nos séculos X-XII mantívose no poder unha dinastía chiita, que soubo aglutinar a bereberes e exipcios no seu enfrontamento contra o califato abasí. Esta capacidade do chiismo de servir de crisol para o descontento e a particularidade reverteu na tendencia a subdivisiones no propio movemento.

Os imáns chiitas

1. Ali ibn Abi Talib (m. 661)

2. ao-Hasan ibn Ali (m. 669)

3. ao-Husayn ibn Ali (m. 680)

4. Ali ibn ao-Husayn (m. 714)

5. Muhammad ao-Baqir (m. 733)

6. Jafar ao-Sadiq (m. 765)

(duodecimanos) (septimanos)

7. Musa ao-Kazim (m. 799) 7.Ismail ibn Jafar (m. 762 ou ocultado)

8. Ali ao-Rida (m. 818)

9. Muhammad Jawad ao-Taqi (m. 835)

10. Ali ao-Naqi (m. 868)

11. ao-Hasan ao-Askari (m. 874)

12. Muhammad ao-Mahdi (ocultado)

Así destacanse dous grandes grupos no chiismo, duodecimanos e septimanos (ou ismailitas), xunto a outros máis particularizados e nalgúns casos escindidos dos anteriores (zaiditas, drusos). Os chiitas duodecimanos (ithna ashariyya), os máis numerosos na actualidade (en Irán, Iraq e sur do Líbano) aceptan unha sucesión dinástica de doce imáns, dotados dunha forza divina que lles facía posuidores da total autoridade relixiosa e a absoluta lexitimidade como goberantes (non soamente por ser do sangue do Profeta, senón por posuír unhas virtudes espirituais extraordinarias). O último imán, Muhammad o Mahdi («o guía recto») que desapareceu a curta idade é o denominado imán oculto. Cren que non morreu senón que permanece en ocultación á espera de que chegue o momento en que poida facer prevalecer o seu reino de xustiza sobre a terra, castigando aos impíos e recompensando aos xustos. Os chiitas septimanos (sab’iyya) ou ismailitas (isma’iliyya) soamente recoñecen sete imáns estimando que o sucesor de Jafar foi o seu fillo Ismail, aparentemente morto antes que o seu pai, porén en realidade, segundo eles, entrado en ocultación para reaparecer no futuro como o Mahdi. A esperanza mesiánica é, por tanto, ingrediente crucial en ambos os chiismos (como o era no islam máis primitivo). Os ismailitas, que tiveron un momento de esplendor no Exipto da dinastía fatimita e coñecéuselles en Occidente (como consecuencia do seu papel na cruzadas) na súa materialización extremista no grupo dos Asasinos (hashishiyya), son minoritarios na actualidade e perduran nos grupos Bohoras (de Iemen e da India), nizaritas (destacan os seguidores do Aga Kan estimado como o cuadraxesimoséptimo imán chiita, situados principalmente na India), alauitas (ou nusairitas en Siria, que divinizan a Alí) e drusos (que divinizan ao califa fatimita Hakim 996-1021, cren na transmigración das almas e forman un grupo esotérico pouco numeroso porén influente no Líbano).

Tamén en Galizauberalles2

Tags: